Leer Bosnisch

[Senad]

De uitspraak in het Bosnisch:
ć: als de Nederlandse tj
č: als de Nederlandse cj
c: als de Nederlandse ts
đ: als de Nederlandse dj
dz*: als de Nederlandse dz
f: als de Nederlandse v
g: als de harde g in het Franse garçon
h: als een zachte Brabantse g: ch
š: als sj
u: als oe
v: als de Nederlandse w
ž: als de J in Jacques of Jacqueline: zj

Jezelf introduceren (Upoznavanje):
Goede dag - Dobar dan
Goede morgen - Dobro jutro
Goede avond - Dobro veče
Hallo - Zdravo
Wat is jouw naam? - Kako se zovete?(u vorm) Kako se zoves?(jij vorm)
Mijn naam is.. - Zovem se..
Hoe gaat het? - Kako ste?(u vorm) Kako si?(jij vorm)
Het gaat goed, dankjewel - Jas am dobro, hvala
Leuk kennis met je te maken - Drago mi je da sam vas(u)/tebe(jou) upoznala(V)/upoznao(M)
Spreek je Engels? - Govorite(u)/Govoris(jij) li Engleski?
Waar kom je vandaan? - Odakle dolazite(u)/dolazis(jij)?
De tijd:
Hoe laat is het? - Koliko je sati?
Het is… precies - Tačno je…sati
Het is zeven uur - Sedam je sati
Het is tien over vijf - Pet (sati) i deset (minuta)
Het is half elf - Pola jedanaest
Middag - podne
Vannacht - ponoč
Vanmorgen - jutro
Avond - Veče
Vandaag - Danas
Overmorgen - Sutra
Gisteren - Juče
Eten / boodschappen:
Goedkoop - jeftino
Duur - skupo
Kassa - kasa
Cake - kolač
Kaas - sir
Rundvlees - govedina
Vis - riba
Groenten - povrče
Aardappel - krompir
Pinda - kikiriki
Chips - čips
Rijst - riža
Knoflook - bijeli luk
Fruit - Voče
Appels - jabuke
I wil graag een tafel voor 2 - Htjela(V)/Htjeo(M) bih sto za troje
Brood - hljeb
Eieren - jaja
Jam - džem
Salade - salata
Drinken (piče):
Wijn - vino
Bier - pivo
Koffie - kafa
Thee - čaj
Water - voda
Ijsthee - hladni čaj
Een glas… - čaša
Melk - mlijeko
Proost! - živjeli
Gezondheid (zdravlje):
Eerste Hulp - prva pomoć
Brandwond - opekotina
Pijn - bol
Gebroken - slomljen
Tandarts - zubar
Ziekenhuis - bolnica
Ziekte - bolest
In en om het hotel:
I wil graag een kamer - Htjela(V)/Htjeo(M) bih sobu
Met douche - Sa tušem
Reservering - Rezervacija
Sleutels - Ključevi
I wil graag een kamer met.. - Htjela(V)/Htjeo(M) bih sobu sa
met 2 persoonsbed - dva kreveta
In het restaurant:
Voorgerecht - Predjelo
Nagerecht - Dezert
Bestellen - Naručiti
Eten - Jesti
Maaltijd - Jelo
Ontbijt - Doručak
Diner - ručak
Ik heb honger - Ja sam gladna(V) / gladan(M)
Ik heb dorst - Ja sam žedna(V) / žedan(M)
Drank - piče
Ober - konobar
Rekening - račun
Mag ik de rekening - Mogu li dobiti račun ?
Fooi - napojnica
Dank u wel - Hvala
Bevalt het Bosnische eten? - Svida li vam se bosanska hrana?
Op straat:
Aan de linkerkant - na lijevo
Aan de rechterkant - na desno
Rechtdoor - pravo
Aan het einde - na kraju
De straat oversteken - prelazite ulicu
weg/straat - cesta
VVV - Turistička informacija
Met de bus - autobusom
Hoe ver is het naar…? - Koliko je daleko do…?
Het is niet ver - Nije daleko
Ik ben verdwaald - Ja sam zalutao/zalutala
Telefoon:
Nummer - Broj
Bezet - Zauzet
Operator - Operator
Inlichtingen - Informacije
Waar kan ik een - Gdje mogu naći telefonsku govornicu ?
telefooncel vinden?
Nuttige uitdrukkingen:
Alstublieft - Molim
Ja - Da
Nee - Ne
Pardon - Izvinite
Tot ziens - Do videnja
Hoe zeg je dat in het…? - Kako se to kaže na…?
Ik begrijp het niet - Ne razumijem
Gefeliciteerd (verjaardag) - Sretan rodendan
Succes - Sa srećom
Gelukkig Nieuwjaar - Sretna Nova godina
Bevalt het u/jullie in Bosnië? - Svida li vam se u Bosni?
Hoelang blijven jullie hier? - Koliko ostajete?
Weer / seizoenen:
Klimaat - klima
Temperatuur - temperatura
Heet - toplo
Koud - hladno
Regen - kišovito
Sneeuw - sniježno
Zonnig - sunčano
Lente - Proljeće
Zomer - Ljeto
Herfst - Jesen
Winter - Zima
Het is koud, nietwaar? - Hladno je, zar ne?
Getallen:
Nederlands Bosnisch Nederlands Bosnisch
0 nula
1 jedan 11 jedanaest
2 dva 12 dvanaest
3 tri 13 trinaest
4 četiri 14 četrnaest
5 pet 15 petnaest
6 šest 16 šesnaest
7 sedam 17 sedamnaest
8 osam 18 osamnaest
9 devet 19 devetnaest
10 deset 100 sto
20 dvadeset 200 dvjesto
30 trideset 300 tristo
40 četrdeset 400 četristo
50 pedeset 500 petsto
60 šezdeset 600 šesto
70 sedamdeset 700 sedamsto
80 osamdeset 800 osamsto
90 devedeset 900 devetsto
100 sto 1000 hiljada
10.000 deset hiljada
100.000 sto hiljada
1.000.000 milijon
Dagen van de week (Dani u sedmici):
Maandag Ponedeljak
Dinsdag Utorak (Ootorak)
Woensdag Srijeda (Sreeyeda)
Donderdag etvrtak (Chetvrtak)
Vrijdag Petak
Zaterdag Subota (Soobota)
Zondag Nedelja
Maanden van het jaar:
Januari Januar (Yanooar)
Februari Februar (Febrooar)
Maart Mart
April April
Mei Maj
Juni Juni (Yoonee)
Juli Juli (Yoolee)
Augustus August
September Septembar
Oktober Oktobar
November Novembar
December Decembar

[Senad]

Bosnische taal
auteur: Ing.Salih Čavkić | bron: http://www.orbus.be/
De filologen veronderstellen dat het Bosnische taal dateert nog voor 7-de eeuw maar een is zeker dat vanaf de 10-de eeuw hij domineerde als hoofd taal in Bosnië. Hoogste punt is bereikt begin 13-de eeuw in de tijd van regeringsperiode van de Bosnische koning Kulin Baan. Uit die tijd dateren meerdere schriften, een van hun is het een welbekend document onder de naam: ‘Povelja Kulina Bana’ of in Nederlands vertaalt: ‘Oorkunde van Kulin Baan’. Deze oorkunde is eigenlijk een met handgeschreven handelsovereenkomst tussen de staat Bosnië en de toenmalig staat Dubrovnik. Bosnische taal is ook een heel zuivere taal, dat hadden meerdere schrijvers en franciscaans priesters uit deze tijd getuigd in hun schriften. (zie boek ‘Bosanski jezik - Bosnische taal’ autor: Senahid Halilović).

Na de tweede W.O. komunistische regering in toenmalig Joegoslavie in hun ideeologie zijn besloten een nieuw gemenschappelijke taal te maken. Deze kunstmatig taal moet de naam dragen van twee grootste bevolking groepen wat betekend Serve en Kroaten. Dus het nieuwe taal wordt genoemd: ‘srpsko-hrvatski’- Servo-Kroatisch of ‘hrvatsko-srpski’- Kroato-Servisch. De grondslag van deze taal bestond merendeels uit de Bosnische taal en grammatica. Bosnië was in de II W.O. grootste slachtoffer, inderdaad Bosniërs waren toen bezig met hun oorlogs wonden te genezen zo dat zeer weinig of helemaal geen tegenstaand was voor de nieuwe naam van de taal.

Een vredelievend een vreedzaam volk had slechts een wens en dit is leven en duurzame vrede. In ruil voor de vrede ze toegeven alles, maar toen ze een keer waker worden, voor hun was te laat.
Pas 1990 met de eerste democratische verkiezingen in Bosnië terug is gelegd grondslag voor hernieuwd gebruik van de naam Bosnische taal.
Vandag Bosnische schrijvers hun boekken schrijven verder in Bosnisch ze hebben hun schrijfmanier niet veranderd behalve dat ze vroegere taal van hun werk hadden Servo-Kroatisch genoemd en vandag Bosnisch. Vandaag Bosnische taal wordt geleerd in de scholen en universiteiten in Bosnië-Herzegovina zo als in enkele werelds instituten.

Juist omdat Bosnische taal is ouder dan andere Zuid-Slavische talen en omdat hij heeft niet veel verschil van de Servisch en Kroatische taal behalve dat hij heeft grotere woordenschat dan deze twee genaamde talen en daarbij nog vele woorden uit andere talen, doordat hij is best te gebruiken als basistaal voor alle talen uit Zuid-Slavische taal groep.
Oud spreekwoord zegt: - met Bosnische taal u kunt alle mensen verstaan van Wenen tot Istanbul en van Praag tot Moskou. Bosnische taal kent veel varianten, het meest word gebruikt Latijnse schrift, maar (door zijn oorsprong ‘Bosančica’ schrift die veel lijkt op het cyrillische schrift), word ook cyrillische schrift veel gebruikt. Omdat Bosnische taal kent twee schriften: Latijns en cyrillisch schrift, het tweede voordel is in zijn zuiver dialecticum en zuiver uitsprak. Bosnische taal is veel verstandbaar ook voor andere Slavische taal groepen. Even zo zijn voordele voor mensen die Bosnisch spreken, ze kunnen gemakkelijk verstaan bijvoorbeeld: Tsjechen, Slowaaken, Sloveenen, Macedoniërs en zelfs Russen en Bulgaren.

Een simpel voorbeeld van de rijkdom in Bosnisch taal.
Het woord: brood - hljeb, hleb, kruh, chleba, somun, elke van deze vijf wordnamen man kan horen in Bosnië en ze hebben zelfde betekenis, dus brood in het Nederlands, maar eerste woord hljeb word meest gebruikt in omgeving Sarajevo, in oost en deels in zuid Bosnië en zelfs in Montenegro.
Het tweede woord hleb is typisch voor noord Bosnië, Servië, Macedonië en Bulgarije enz.
Derde woord kruh is typisch voor west Bosnië, Kroatië en Slovenië.
Het woord chleba is typisch Tsjechisch woord voor brood, voor Bosniër verstaanbaar zoals somun dat stamt uit het Turkse taal.

In de tijd van Tito bestond het Servo-Kroatisch taal die was eigenlijk een kunstmatig mengsel uit het Servisch en Kroatische taal met de grondslag uit de Bosnische taal en grammatica.
Servisch is typisch ‘ekavski dialect’ dwz. trekt op –e, melk – mleko, fijn – lepo, wit – belo. Inderdaad Kroatische taal heeft veel meer dialecten want in noordwest hebben ze ‘kajkavski en tchakawski dialect’: wat? – kaj?, wat? - ča? , melk- mleko, mliko, mlijeko, fijn – lepo, wit – belo, in Dalmatië man kan horen prefix ‘ca’: wat is gewest? – ca je bilo?; en ‘ikavski dialect’in welke de afdruk word gelegd op – i, : melk – mliko, fijn – lipo, wit – bilo, enz.
Bosnisch is een ‘štokavski dijalekt’ : wat? – (šta?, što?), en 'narječje ijekavsko’, melk – mlijeko, fijn – lijepo, wit – bijelo, enz.
Maar door de central legging tussen oostelijke en westelijke gebeuren de Bosniër kunnen gemakkelijk alle andere dialecten en taal afwijkingen begrepen en verstaan.

[Senad]

zie de hele tekst op de site van bosanska skola Amsterdam